دغدغه‌های بلندمدت تامین بنزین

میزان مصرف بنزین در کشور رکورد زد. این خبری بود که در اولین روزهای سال ۱۳۹۷ به یکی از مهم‌ترین اخبار در حوزه انرژی تبدیل شد. براساس گزارش‌های وزارت نفت؛ مصرف بنزین ایرانی‌ها در نوروز امسال با حدود ۱۳درصد افزایش نسبت به مدت مشابه سال قبل مواجه بود. افزایشی که به مدد تولیدات فاز یک پالایشگاه ستاره خلیج فارس، واردات بنزین و مدیریت توزیع؛ تامین شد. اگرچه با تمهیدات به‌عمل آمده از سوی وزارت نفت این افزایش مصرف (که برخی با استناد به آمار سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای کشور آن را مرتبط با افزایش ۱۳درصدی تردد در جاده‌های کشور نسبت به مدت مشابه سال قبل می‌دانند) با ابزارهای پیش‌گفته مدیریت شد و اختلالی در تامین سوخت مورد نیاز مردم ایجاد نگردید لیکن بررسی گزارش‌های میزان مصرف سال ۱۳۹۶ و مباحث مطرح شده در آن زمان در خصوص دلایل افزایش مصرف بنزین نسبت به سال ماقبل؛ نشان می‌دهد که این روند مدیریت بر مصرف بنزین قابل دنباله‌روی نیست و باید چاره‌ای اساسی در این مورد اندیشید.
چاره‌ای که وزیر نفت آن را در جایی خارج از صنعت نفت می‌بیند و مدعی است که مصرف بنزین سالی ۱۰ درصد بالا می‌رود و به تعدادی که خودرو اضافه می‌شود مصرف نیز افزایش می‌یابد و خودروهای جدید در متوسط مصرف سوخت با خودروهای قدیمی‌تفاوتی ندارند. اما با این همه نمی‌توان همه‌ی تقصیر را به گردن استانداردهای خودروسازان انداخت.
از آخرین افزایش قیمت بنزین در کشور حدود سه سال می‌گذرد. خرداد ماه سال ۱۳۹۴ بود که نظر اغلب کارشناسان حوزه اقتصاد و انرژی تامین شد و این فرآورده‌ نفتی به‌صورت تک‌نرخی در سراسر کشور توزیع شد. از آن زمان تا امروز قیمت بنزین ثابت ماند و همین «ثابت ماندن قیمت» در کنار «افزایش تقاضا» منجر به افزایش مصرف و استمرار روند واردات این فرآورده نفتی در کشور شد. اما قدرمسلم سیاست حفظ قیمت مصوب سال ۱۳۹۴ بنزین منبعد نمی‌تواند
ادامه یابد؛ چراکه با توجه به محدودیت‌های تولید و واردات و نیز الگوی نامناسب مصرف؛ اساساً دولت امکان پیگیری روند فعلی را ندارد. قیمت فروش بنزین در داخل کشور از آن تاریخ تا به امروز معادل ۱۰۰۰ تومان تثبیت شد. فارغ از این‌که تاکنون رقم دقیقی برای قیمت تمام‌شده تولید و توزیع یک لیتر بنزین ارائه نشده است اما فرآیند پیچیده عملیاتی تولید و توزیع این فرآورده نفتی استراتژیک (از استخراج نفت خام تا تبدیل به بنزین و توزیع آن) به همراه بررسی وضعیت یارانه پرداختی دولت به پالایشگاه‌های نفتی نشان می‌دهد که قیمت تمام شده تولید و توزیع هر لیتر بنزین از ۱۰۰۰ تومانِ فعلی بالاتر است که می‌بایست در این باره هم تمهیدات اساسی اندیشید. تمهیداتی که در لایحه بودجه پیشنهادی سال ۱۳۹۷ دولت به مجلس شورای اسلامی‌به استناد ماده (۱) قانون هدفمندکردن یارانه‌ها ارائه شده بود و نهایتا با حساسیت بسیار در مفاد ذیل بند (الف) تبصره (۱۴) قانون بودجه سال ۱۳۹۷ مصوب و ابلاغ گردید. براساس این ماده قانونی به دولت اجازه داده شده است تا مبلغ یک‌صد و ده‌هزار میلیارد ریال به سقف منابع دریافتی حاصل از فروش فرآورده‌های نفتی اضافه نماید و آن را در موارد معین هزینه کند. این ماده قانونی را می‌توان مجوزی برای افزایش قیمت فرآورده‌های نفتی در سال ۱۳۹۷ دانست. با این حال و در شرایط ویژه اقتصادی کشور و تغییر قابل‌توجه در مناسبات سیاسی-اقتصادی بین‌المللی به نظر می‌رسد توجه به استفاده از مکانیزم‌های قیمتی برای مدیریت مصرف بنزین تا حدی راه‌گشا باشد اما کافی نیست و تغییر رویکرد در تولید و واردات خودرو طرف دیگر سکه‌ای است که دولت را به توسعه پایدار در مدیریت حمل‌و‌نقل و سوخت کشور رهنمون می‌سازد. بی‌شک یکی از عوامل مواجهه‌ی امروز با دغدغه تامین بنزین برای «بلندمدت»، ساختار نامناسب و غیراستاندارد تولید خودرو است.
نگرش کلان در صنعت خودروسازی جهان در کنار سرعت، قدرت و زیبایی به میزان مصرف انرژی نیز تکیه دارد. امری که در صنعت خودروسازی کشور هرگز مورد توجه جدی قرار نگرفته و پروژه‌های مطالعاتی جهت کاهش مصرف انرژی یا جایگزینی با سوختی پاک‌تر و کم‌هزینه‌تر از تفکر غالب بر این صنعت رخت بربسته است. اگر از توانمندی وزارت نفت در ورود بنزین تولیدی فازهای دو و سه پالایشگاه ستاره خلیج فارس بگذریم باید استراتژی مصرف بنزین در کشور را از اساس اصلاح نمود و نگاه‌های کوتاه در مورد موازنه تولید/مصرف بنزین را فراموش کرد و به‌جای تمرکز بر معلول‌ها به دنبال علل افزایش مصرف بنزین در کشور گشت.جست‌وجویی که از یک‌سو در معضلات حمل‌ونقل عمومی‌و از سوی دیگر در قیمت بنزین و عدم تناسب مصرف سوخت خودروهای تولیدی داخل با استانداردهای جهانی ریشه دارد.
لینک روزنامه آفتاب یزد

مطالب مرتبط

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *