نگرانی از تأمین سوخت موردنیاز، مختص دولت خاصی نبوده و برطرفکردن نیازهای داخلی به سوخت مایع همواره یکی از دغدغههای مهم مسئولان بوده است بهطوریکه همه دولتها با توجه به جایگاه سوخت در امنیت کشور و نقش پررنگ آن در سبد مصرفی خانوارها، حساسیت ویژهای نسبت به تأمین سوخت مایع داشتهاند.
نقطه اوج این حساسیتها تأمین «بنزین» موردنیاز داخل کشور است. براساس آمارهای موجود در دهههای اخیر، هیچگاه تولیدات بهطور کامل و مداوم کفاف میزان مصرف داخلی را نداده و همواره کشور با فزونی مصرف بر تولید مواجه بوده که این عدمتوازن تاریخی دولتها را به چارهاندیشی وادار کرده است.
اقدامی که با توجه به دلنگرانیهای ناشی از قدمت و فرسودگی تأسیسات پالایشگاههای نفتی و محدودیت واردات بنزین اتخاذ سیاستهای مبتنیبر خودکفایی در تولید بهمنظور رهایی از وابستگی به واردات را ضروریتر کرد.
در راستای رفع همین نگرانیها بود که بیش از ١٠ سال قبل طرح احداث پالایشگاه ستاره خلیجفارس تصویب شد و شرکتی با سهامداری شرکت ملی پالایش و پخش فراوردههای نفتی ایران به ثبت رسید.
پالایشگاه ستاره خلیجفارس بهعنوان نخستین پالایشگاه طراحیشده براساس خوراک میعانات گازی با ظرفیت ۳۶۰ هزار بشکه در روز شامل واحدهای تقطیر، تصفیه گاز مایع، تبدیل کاتالیستی، تصفیه نفتا، ایزومریزاسیون، تصفیه نفت سفید و نفتگاز با هدف تولید بنزین، گازوئیل، گاز مایع و سوخت جت در کنار پالایشگاه بندرعباس ساخته شده است و خوراک موردنیازش نیز از طریق خط لولهای به طول بیش از ۴۸۵ کیلومتر از پالایشگاههای گازی عسلویه تأمین میشود. این پالایشگاه قرار است در فاز نخست روزانه چیزی حدود ١١ میلیون لیتر بنزین یورو ٤، ٤,٥ میلیون لیتر گازوئیل یورو٤، روزانه یک میلیون لیتر نفت سفید یورو ٤ و یکمیلیونو ٣٠٠ هزار لیتر الپیجی با استاندارد یورو ٤ تولید کند.
استمرار روند احداث این پالایشگاه با اعمال محدودیتهای بیسابقه و تحریمهای جهانی علیه کشور همراه شد و این امر پیشرفت پروژه پالایشگاه ستاره خلیجفارس را کند کرد.
اما تمام این محدودیتها باعث توقف کامل پروژه نشد و گشایش فضای اقتصادی و سیاسی کشور که به لطف توافق هستهای ایجاد شد، اتمام سریعتر فازهای عملیاتی این پالایشگاه را تسهیل کرد بهطوریکه عباس کاظمی، معاون وزیر نفت در امور پالایش و پخش در سخنان چند ماه قبل خود ضمن ابراز رضایت از پیشرفت بیش از ٩٠درصدی این پروژه در سالهای ١٣٩٤ و ١٣٩٥، از رفع موانع ورود تجهیزات اصلی پس از اجرای برجام خبر داد و اظهار کرد با توجه به فضای ایجادشده و اهتمام دولت تا پایان امسال پس از ورود فاز نخست پالایشگاه ستاره خلیجفارس به مدار تولید، کشور از واردات بنزین بینیاز میشود.
البته سخنان اخیر معاون وزیر نفت ناظر بر آغاز تولید بنزین به وسیله پالایشگاه ستاره خلیجفارس و وارد مدار شدن این طرح ملی در ابتدای سال ۱۳۹۶ بود. دراینحال، با وجود موکولشدن تولید بنزین پالایشگاه ستاره خلیجفارس به سال آینده که البته خبر خوشی در مسیر تأمین نیاز بنزین داخل کشور نبود؛ با پیگیری متخصصان، واحد تقطیر فاز نخست پالایشگاه ستاره خلیجفارس چندیقبل افتتاح شد.
همچنین براساس اعلام وزارت نفت، مقرر شد فازهای دوم و سوم نیز در بازههای زمانی شش و ١٢ ماه بعد از فاز اول وارد مدار شده تا ظرفیت تولیدی بنزین این پالایشگاه در نهایت به روزانه ٣٦ میلیون لیتر بنزین برسد. بهاینترتیب «بهشرط تحقق پیشبینیها» و «عدم تعویق در بهرهبرداری» از فازهای مختلف این طرح، ایران که امروز به صادرکننده نفتگاز و نفتکوره تبدیل شده است، به زمره کشورهای صادرکننده بنزین هم میپیوندد.
اهمیت راهاندازی پالایشگاه ستاره خلیجفارس آنجا نمایانتر میشود که حجم واردات روازنه بالغ بر ١٠ میلیون لیتر بنزین به کشور، در کنار برنامه تولیدی فاز اول پالایشگاه ستاره خلیجفارس بهمیزان روزانه ١١ تا ١٢ میلیون لیتر قرار گیرد.
پرواضح است در صورت وارد مدار شدن تولید بنزین این پالایشگاه، عملا نیاز کشور به واردات بنزین قطع شده و منافع بسیاری از این رهگذر نصیب کشور خواهد شد.
حال که به لطف سیاستهای کلان و تأکید بر پیشبرد برنامههای اقتصاد مقاومتی، موفقیتهای درخورتوجهی در صنایع بالادستی نفت عاید کشور شده است و تکمیل پروژه پالایشگاه ستاره خلیجفارس نیز در ردیف «طرحهای واجد اولویت» وزارت نفت در بخش صنایع پاییندستی قرار گرفته، لازم است پیگیریها برای رفع موانع راهاندازی کامل پروژه پالایشگاه ستاره خلیجفارس (که عمدتا معطوف بر مشکلات موجود بر سر تأمین منابع مالی است) با نگاهی فرادولتی همراه شده تا اینبار کشور در صنایع پاییندستی نفت نیز صاحب پیشرفتی درخورتوجه شود. پیشرفتی که علاوه بر ارتقای اعتمادبهنفس داخلی، کشور را از واردات بنزین بینیاز کرده و مانع از خروج ارز و سرمایه ملی از کشور میشود و امنیت انرژی کشور را تضمین میکند.
